Successivo Incipit liber privilegiorum sancte Montis Regalis eclesie. Proemium.
Arnaldus miseratione divina Montis Regalis archiepiscopus, universis Christi fidelibus. Salutem in Christo filio Virginis(a) gloriose. Inclita catholicorum principum studia circa cultum divini nominis ampliandum locurumque venerabilium quietam(b) intenta, memoratu digna, laudibus extolli pocius, quam silencio supprimi promerentur, ut devota fides, invicta spes perfectaque caritas eorumdem luceat coram hominibus, sicut lampadis(c) magne splendor in tetre noctis obscuritate luminis sui claritate fulgescit, quatenus videncium animi ad imitandum pia opera provocentur ipsorum et glorificent Deum patrem qui eis graciose donavit, ut, sicut inter homines sublimati regali potencia claruerunt, ita in eius conspectu gloriosos efficeret pietas spiritualium actionum. Ea propter, ad singulorum(d) cupimus pervenire noticiam, quod olim recolende clareque memorie rex Guillelmus Secundus illustris, postquam in honorem et laudem divini nominis glorioseque genitricis et virginis Marie, ecclesiam Montis Regalis mirabili(e) opere et artificiose venustatis structura construxit, postquam etiam liberali ac munifica dextera pio devotoque proposito de suis bonis et opibus in diversis regni Sicilie partibus, sub suo constitutis dominio mera liberalitate Deo et beate Virgini dicteque ecclesie oblatis et datis, sufficientem dotem contulit et assignavit eidem, volens operi manuum suarum tot erecto studiis totque laboribus perquisito salubriter providere ac periculosos eventus futuraque pericula, cum discrectione salubris remedii appositione precidere, ut dicta ecclesia plena et obtata libertate gauderet et tam ipsa quam ministri obsequentes Domino in eadem, ab opprimencium protegerentur incursibus et in pulcritudine pacis ac in tabernaculis fiducie quiescerent et sederent tantique operis soliditas, non redderetur in posterum vexationibus aliquorum infirma providit suis et ad instar suorum | postmodum aliorum procerum suorum utriusque sexus dominorum, regum, reginarum, imperatorum et dominorum comitum ac baronum, summorum pontificum, prelatorum et capitulorum ac aliarum singularum personarum, privilegiis immunitatibus et exentionibus premunire, quorum privilegiorum aliqua dispersa, in diversis partibus et locis recondita, inordinate permixta et indebite collocata manebant. Ideoque nos Arnaldus dicte ecclesie archiepiscopus, postquam ad ipsius ecclesie regimen fuimus miseratione divina promoti, ut volentibus de dictorum devotione principum plenam habere noticiam satisfiat et documenta ex eis sumere volentibus longe inquisicionis labor absit et facilius eis quod inquirunt occurrat, dicta privilegia, libertates et immunitates continencia, in unum volumen per fidelem scriptorem providimus redigenda, facientes tenorem ipsorum de verbo ad verbum transcribi in subscripto volumine nil addito vel, sicut credimus, diminuto, quod sensum mutet aut vitiet intellectum. Nec enim omnia dicte ecclesie privilegia complectendi et in hoc volumine comprehendendi studium incessit. Nam multa vagantur et restant Grecis atque Arabicis seu Sarracenicis exarata sive scripta licteris, bullis bullata aureis et plumbeis, que in Latinum per fidum redacta interpretem actore Deo sub alio intendimus volumine compilare, ad evidenciam igitur et decorem virtuosorum(f) et devotorum regum et principum predictorum et facilitatem legencium quodque transgressores penas et multas in eisdem privilegiis contentas enitent, quas ignorare plerosque contingit. Hec que ad presens subsequencia reperimus privilegia transcribi et sub dicto fecimus volumine comprehendi, ipsum in partes quatuor dividentes. In cuius prima parte continentur privilegia, libertates, donationes, concessiones et indulta regum, reginarum, principum et imperatorum successorum ipsorum. In secunda vero confirmationes, approbationes, privilegia, immunitates et indulta summorum pontificum Romanorum, dominorum cardinalium subscriptionibus roborata. In tercia, autem exemptiones prelatorum in quorum dyocesibus || dicta ecclesia bona habet, cum subscriptionibus personarum capitulorum ipsorum roborata. In IIIIa parte instrumenta et privilegia singularium personarum. Note: (a)Ma V(er)ginis nel codice.
(b)Così nel cod., s’intenda quietem.
(c)La –i- corretta su precedente –e-.
(d)Ma singlorum nel cod.
(e)La –i finale corretta su precedente –e.
(f)Ma nel codice è usato il segno abbreviativo per v(er)tuosorum.